პაკეტების მართვა: apt და dpkg¶
გარემო
წაკითხვადი ბრძანებების გამოტანა (dpkg -S, apt-mark showhold) რეალური გაშვებიდანაა (Ubuntu 24.04-ზე დაფუძნებული სისტემა). ბრძანებები, რომლებიც სისტემას ცვლის (apt install, apt upgrade), საჭიროებს sudo-ს და ამ გარემოში არ გაშვებულა: მათი გამოტანა მონიშნულია, როგორც მაგალითი.
1. სასწავლო მიზნები¶
- განმარტოთ პაკეტი, რეპოზიტორია და განსხვავება
apt-სა დაdpkg-ს შორის; - განვაახლოთ პაკეტების სია და სისტემა (
apt update,apt upgrade); - დავაყენოთ, წავშალოთ და მოვძებნოთ პაკეტი;
- გავიგოთ, რომელ პაკეტს ეკუთვნის ფაილი (
dpkg -S); - გამოვასწოროთ ხშირი შეცდომები (lock,
Unable to locate package, გატეხილი დამოკიდებულებები).
2. შესავალი¶
Debian/Ubuntu-ზე პროგრამებს ვაყენებთ პაკეტებით: არქივი, რომელიც შეიცავს ფაილებს, მეტამონაცემებს და დამოკიდებულებებს. პაკეტების მართვა არის ყოველდღიური ადმინისტრირება: nginx-ის, Docker-ის, ბაზების დაყენება და უსაფრთხოების განახლებები. ჩვენს ლაბორატორიულ Task-ებშიც ეს გამოვიყენეთ (მაგ. System Update).
3. თეორიული ახსნა¶
apt და dpkg¶
| ხელსაწყო | დონე | რას აკეთებს |
|---|---|---|
dpkg |
დაბალი | ერთ .deb ფაილს აყენებს/ხსნის და ითვლის ლოკალურ ბაზას. დამოკიდებულებებს თავად არ ჩამოტვირთავს |
apt |
მაღალი | რეპოზიტორიებიდან ჩამოტვირთავს, დამოკიდებულებებს ხსნის და dpkg-ს იყენებს |
flowchart LR
R["რეპოზიტორია<br>(სერვერი)"] -->|apt update: სიის ჩამოტვირთვა| L["ლოკალური სია"]
L -->|apt install| D["ჩამოტვირთვა .deb"]
D -->|დამოკიდებულებები| DP["dpkg: დაყენება"]
DP --> DB["დაყენებული<br>პაკეტების ბაზა"]
რატომ ორი ნაბიჯი (update და upgrade): apt update მხოლოდ სიას ანახლებს (რა ვერსიებია ხელმისაწვდომი), არაფერს აყენებს. apt upgrade უკვე დაყენებულ პაკეტებს განაახლებს ამ სიის მიხედვით. update-ის გარეშე apt ძველ სიას ხედავს.
usrmerge და dpkg -S¶
თანამედროვე Ubuntu-ზე /bin არის სიმბოლური ბმული /usr/bin-ზე (იხ. FHS). dpkg ფაილის ბილიკს ზუსტად ადარებს: ამიტომ dpkg -S /usr/bin/ls პოულობს, ხოლო dpkg -S /bin/ls ვერ პოულობს, თუმცა ორივე ერთ ფაილზე მიუთითებს.
4. ტექნიკური მაგალითები¶
წაკითხვადი ბრძანებები (რეალური გამოტანა):
apt-mark showhold ცარიელია, როცა არცერთი პაკეტი არ არის დაბლოკილი.
მართვა (მაგალითი, საჭიროებს sudo-ს):
Reading package lists... Done
Building dependency tree... Done
The following NEW packages will be installed:
htop
Setting up htop ...
5. ბრძანებები და კოდი¶
| ბრძანება | რას აკეთებს | რატომ |
|---|---|---|
sudo apt update |
პაკეტების სიის განახლება | ახალი ვერსიების სანახავად |
sudo apt upgrade |
დაყენებულების განახლება | უსაფრთხოების გასწორებები |
sudo apt install პაკეტი |
დაყენება დამოკიდებულებებით | პროგრამის მიღება |
sudo apt remove / purge |
წაშლა / წაშლა კონფიგებითურთ | purge ასუფთავებს /etc-შიც |
sudo apt autoremove |
აღარ საჭირო დამოკიდებულებები | დისკის გათავისუფლება |
apt search სიტყვა, apt show პაკეტი |
ძებნა და ინფორმაცია | სწორი პაკეტის პოვნა |
dpkg -l, dpkg -L პაკეტი |
დაყენებულების სია / პაკეტის ფაილები | რა გვაქვს და სად |
dpkg -S /გზა |
რომელ პაკეტს ეკუთვნის ფაილი | წარმომავლობა |
sudo apt-mark hold პაკეტი |
ვერსიის დაბლოკვა | არასასურველი განახლების თავიდან აცილება |
sudo apt --fix-broken install |
გატეხილი დამოკიდებულებების გასწორება | შეწყვეტილი დაყენების შემდეგ |
6. პრაქტიკული სავარჯიშოები¶
ნაწილი A: კითხვა (უსაფრთხო):
dpkg -S /usr/bin/ls
dpkg -S /bin/ls # რატომ ვერ პოულობს?
dpkg -L coreutils | head -5 # პაკეტის ფაილები
apt-mark showhold
apt show coreutils 2>/dev/null | head -3
ნაწილი B: დაყენება (ლაბორატორიულ VM-ზე, sudo):
7. მოსალოდნელი შედეგი¶
ნაწილი A: dpkg -S /usr/bin/ls აბრუნებს coreutils: /usr/bin/ls, ხოლო /bin/ls აბრუნებს no path found matching pattern /bin/ls. ეს შეცდომა არ არის: ეს usrmerge-ის შედეგია (§3). ბრძანება apt show ბეჭდავს Package, Version და სხვა ველებს (გამოტანა ვერსიების მიხედვით განსხვავდება). ნაწილი B-ს გამოტანა მაგალითია.
8. პრობლემების მოგვარება¶
| სიმპტომი | მიზეზი | გამოსწორება |
|---|---|---|
Could not get lock /var/lib/dpkg/lock-frontend |
სხვა apt/განახლების პროცესი მუშაობს |
დაელოდეთ ან ნახეთ sudo lsof /var/lib/dpkg/lock-frontend; ნუ წაშლით lock-ს ბრმად |
Unable to locate package X |
სია ძველია ან სახელი არასწორია | sudo apt update, შეამოწმეთ apt search X |
dpkg -S /bin/ls ვერ პოულობს |
usrmerge: ბილიკი /usr/bin/ls |
გამოიყენეთ readlink -f /bin/ls და მერე dpkg -S |
Packages not valid yet / Release file is not valid yet |
სისტემის საათი ჩამორჩენილია | sudo chronyc makestep (იხ. პრობლემების ცნობარი) |
unmet dependencies / დაყენება შეწყდა |
გატეხილი დამოკიდებულებები | sudo apt --fix-broken install, შემდეგ sudo dpkg --configure -a |
| განახლებამ სერვისი გააფუჭა | ახალი ვერსია შეუთავსებელია | sudo apt-mark hold პაკეტი და გამოსასწორებლად ვერსიის დაბრუნება |
9. ცოდნის შემოწმება¶
1. რა განსხვავებაა apt update-სა და apt upgrade-ს შორის?
update მხოლოდ პაკეტების სიას ანახლებს; upgrade უკვე დაყენებულ პაკეტებს განაახლებს ამ სიით.
2. რით განსხვავდება apt dpkg-სგან?
dpkg ერთ .deb ფაილთან მუშაობს დამოკიდებულებების ჩამოტვირთვის გარეშე; apt რეპოზიტორიიდან იღებს და დამოკიდებულებებს ხსნის.
3. რატომ ვერ პოულობს dpkg -S /bin/ls, თუმცა /usr/bin/ls პოულობს?
/bin ბმულია /usr/bin-ზე (usrmerge); dpkg ბაზაში ბილიკი /usr/bin/ls-ია.
4. რას აკეთებს apt-mark hold?
კონკრეტულ პაკეტს განახლებისგან ბლოკავს.
5. რა უნდა ვქნათ, თუ apt lock-ს უჩივის?
დაველოდოთ სხვა apt/dpkg პროცესის დასრულებას; lock-ის ფაილს ბრმად არ ვშლით.
10. შეჯამება¶
aptმაღალი დონეა (დამოკიდებულებები),dpkgდაბალი (ერთი.deb).updateსიას ანახლებს,upgradeპაკეტებს.dpkg -Sპოულობს მფლობელ პაკეტს; usrmerge-ის გამო გამოიყენეთ/usr/bin/....- ხშირი შეცდომები: lock, ძველი სია, გატეხილი დამოკიდებულებები, საათის ჩამორჩენა.
წინა: პროცესები · შემდეგი: Linux მოდულის მთავარი.