`lookupField()` PyQGIS-ში¶

lookupField() — ვექტორული ფენის (QgsVectorLayer) ატრიბუტების ცხრილში კონკრეტული სვეტის (ველის) ინდექსის მოსაძებნად გამოიყენება მისი სახელის მიხედვით.

🔑 ძირითადი იდეა¶

QGIS-ის ფუნქციების უმეტესობა ველთან მუშაობისას ითხოვს არა მის სახელს (მაგ: "population"), არამედ მის რიგით ნომერს (მაგ: 0, 1, 2...). lookupField() კი სახელიდან ინდექსზე გადამყვანი "ხიდია":

layer.lookupField("population")
        │
        ▼
    "population" ──►  2   ✅  ნაპოვნია
    "არასწორი"   ──► -1   ❌  ვერ მოიძებნა

⚙️ ძირითადი მახასიათებლები¶

მახასიათებელი	აღწერა
რას აბრუნებს	მთელ რიცხვს (`int`) — ველის ინდექსს
თუ ველი ვერ მოიძებნა	აბრუნებს `-1`-ს
რეგისტრის მიმართ	არ არის მგრძნობიარე (case-insensitive)
სად არის განსაზღვრული	`QgsVectorLayer` და `QgsFields` კლასებში

▶️ მარტივი გამოყენება¶

წარმოვიდგინოთ, რომ გვაქვს ფენა და გვინდა გავიგოთ, რა ინდექსი აქვს სვეტს სახელად "population", რათა შემდეგ ამ სვეტში მონაცემები შევცვალოთ.

# დავუშვათ, layer არის შენი აქტიური ვექტორული ფენა
layer = iface.activeLayer()

# ვეძებთ ველის ინდექსს სახელის მიხედვით
field_name = "population"
field_index = layer.lookupField(field_name)

if field_index != -1:
    print(f"ველის '{field_name}' ინდექსია: {field_index}")

    # მაგალითად, პირველი ობიექტის ამ მნიშვნელობის წაკითხვა:
    feature = next(layer.getFeatures())
    print(f"მნიშვნელობა: {feature[field_index]}")
else:
    print(f"❌ ველი სახელწოდებით '{field_name}' ვერ მოიძებნა!")

💡 რატომ ვიყენებთ?¶

თუ პირდაპირ დაწერ feature[2], შენი კოდი გაფუჭდება იმ შემთხვევაში, თუ ვინმე ცხრილში ახალ სვეტს ჩაამატებს ან წაშლის. lookupField() კი ყოველთვის სწორ ინდექსს მოგცემს, მიუხედავად იმისა, თუ მერამდენეა ის სვეტი სიაში.

❌ არასაიმედო                          ✅ საიმედო
──────────────                         ──────────────
value = feature[2]                     idx = layer.lookupField("population")
     │                                 value = feature[idx]
     ▼                                      │
სვეტის რიგითობის                            ▼
ცვლილებისას — ბაგი                    ყოველთვის სწორი, სქემის
                                      ცვლილებების მიუხედავად

📌 წესი: ყოველთვის გამოიყენე lookupField() — არასოდეს არ დაუწერო ინდექსი "მყარად" (hardcoded).

🛠 პრაქტიკული მაგალითი — `changeAttributeValues`-თან ერთად¶

lookupField() განსაკუთრებით სასარგებლოა ატრიბუტების მასიური განახლებისას:

from qgis.core import QgsVectorLayer

layer = iface.activeLayer()

# ვიღებთ ინდექსს სახელის მიხედვით
pop_idx = layer.lookupField("population")

if pop_idx == -1:
    print("❌ ველი 'population' ვერ მოიძებნა")
else:
    # რედაქტირების რეჟიმი
    layer.startEditing()

    # მასიური განახლება changeAttributeValues-ით
    updates = {}
    for feat in layer.getFeatures():
        # ორჯერ ვზრდით ყოველი ობიექტის მოსახლეობას
        updates[feat.id()] = {pop_idx: feat[pop_idx] * 2}

    layer.dataProvider().changeAttributeValues(updates)
    layer.commitChanges()

    print(f"✅ {len(updates)} ობიექტი განახლდა")

🔍 შემოწმებითი პატერნი (Defensive pattern)¶

def get_field_index(layer, field_name):
    """უსაფრთხოდ აბრუნებს ველის ინდექსს — ან აყენებს შეცდომას."""
    idx = layer.lookupField(field_name)
    if idx == -1:
        available = [f.name() for f in layer.fields()]
        raise ValueError(
            f"ველი '{field_name}' ვერ მოიძებნა. "
            f"ხელმისაწვდომი ველები: {available}"
        )
    return idx


# გამოყენება
try:
    idx = get_field_index(layer, "population")
    print(f"✅ ინდექსი: {idx}")
except ValueError as e:
    print(f"❌ {e}")

📌 შეჯამება¶

lookupField(field_name) — ველის ინდექსს ბრუნდება სახელის მიხედვით
აბრუნებს -1-ს, თუ ველი ვერ მოიძებნა — ყოველთვის შეამოწმე!
ხდის კოდს საიმედოს — ატრიბუტების სქემის ცვლილებისას არ ფუჭდება
გამოიყენება changeAttributeValues(), updateFeature() და სხვა ინდექსზე დაფუძნებულ ოპერაციებთან ერთად
საუკეთესო პრაქტიკა: არასდროს გამოიყენო hardcoded ინდექსი — ყოველთვის გადაიყვანე სახელიდან

👉 წესი: სანამ ატრიბუტს ინდექსით შეეხები — პირველი ნაბიჯი ყოველთვის lookupField().

lookupField() PyQGIS-ში¶