ფაილური სისტემა: ფაილებთან მუშაობა, ბმულები და ძებნა¶
კავშირი არსებულ მასალასთან
დირექტორიების სტრუქტურა (/etc, /var, /usr ...) უკვე აღწერილია გვერდზე ფაილური სისტემის იერარქია (FHS). აქ არ ვიმეორებთ: ვსწავლობთ, როგორ ვმართოთ ფაილები და საქაღალდეები. გამოტანები რეალური გაშვებიდანაა (მაგალითი, მფლობელი student).
1. სასწავლო მიზნები¶
- შექმნათ, დააკოპიროთ, გადაიტანოთ და წაშალოთ ფაილები და საქაღალდეები (
mkdir,cp,mv,rm); - გამოიყენოთ wildcard-ები (
*,?,{}); - განასხვავოთ hard link და symbolic link, და გაიგოთ inode;
- მოძებნოთ ფაილები
find-ით და ტექსტიgrep-ით; - შეამოწმოთ დისკის სივრცე
df-ით დაdu-ით.
2. შესავალი¶
Linux-ში "ყველაფერი ფაილია": ჩვეულებრივი დოკუმენტი, საქაღალდე, მოწყობილობა, პროცესის ინფორმაცია (/proc). ამიტომ ფაილებთან უსაფრთხო და ზუსტი მუშაობა არის ყოველდღიური DevOps უნარი: კონფიგურაციის კოპირება, ლოგების ძებნა, ბექაფის გადატანა.
3. თეორიული ახსნა¶
Inode და სახელი¶
ფაილის შიგთავსი და მეტამონაცემები (ზომა, მფლობელი, უფლებები, დრო) ინახება inode-ში. სახელი არის უბრალოდ ჩანაწერი საქაღალდეში, რომელიც inode-ს მიუთითებს. ამიტომ ერთ inode-ს შეიძლება რამდენიმე სახელი ჰქონდეს.
flowchart LR
subgraph DIR["საქაღალდე"]
N1["file.txt"]
N2["hard.txt"]
N3["soft.txt"]
end
N1 --> I["inode 39846335\nშიგთავსი: hello"]
N2 --> I
N3 -. "გზა: file.txt" .-> N1
| ტიპი | შექმნა | რას უთითებს | თუ ორიგინალს წავშლით |
|---|---|---|---|
| Hard link | ln ორიგინალი ახალი |
იმავე inode-ს | მონაცემები რჩება (inode წაიშლება ბოლო სახელის წაშლისას) |
| Symbolic (soft) link | ln -s ორიგინალი ახალი |
გზას (სახელს) | ბმული "გატეხილი" ხდება (dangling) |
Hard link არ შეიძლება საქაღალდეზე და სხვა ფაილურ სისტემაზე; symbolic link შეიძლება.
Wildcard-ები (globbing)¶
Shell თავად აფართოებს შაბლონს, ბრძანების გაშვებამდე:
| შაბლონი | ნიშნავს |
|---|---|
* |
ნებისმიერი სიმბოლოები: *.log |
? |
ზუსტად ერთი სიმბოლო: file?.txt |
[abc] |
ერთი სიმბოლო სიიდან |
{a,b} |
ვარიანტები: mkdir -p proj/{src,docs} |
4. ტექნიკური მაგალითები¶
mkdir -p projects/demo/{src,docs} # ჩადგმული საქაღალდეები ერთად
cp file.txt backup.txt # კოპირება
cp -r demo demo-copy # საქაღალდის კოპირება (-r რეკურსიულად)
mv backup.txt archive/ # გადატანა (ან გადარქმევა)
rm file.txt # ფაილის წაშლა
rm -r demo-copy # საქაღალდის წაშლა
rm-ს ნაგვის ყუთი არ აქვს
rm წაშლას უკან ვერ დააბრუნებთ. არასდროს გაუშვათ rm -rf შაბლონით, რომელიც ბოლომდე არ გაქვთ გადამოწმებული. ჯერ ნახეთ, რა დაემთხვევა: ls შაბლონი. ინტერაქტიულად: rm -i.
ძებნა¶
find ~/projects -name "*.sh" # სახელით
find /var/log -type f -size +10M # 10 MB-ზე დიდი ფაილები
find . -type f -mtime -1 # ბოლო 24 საათში შეცვლილი
grep -rn "ERROR" /var/log/myapp/ # ტექსტი ფაილებში (რეკურსიულად, ხაზის ნომრით)
5. ბრძანებები და კოდი¶
| ბრძანება | რას აკეთებს | რატომ |
|---|---|---|
cp -a წყარო დანიშნულება |
კოპირება უფლებების და დროის შენარჩუნებით | ბექაფისთვის |
mv ძველი ახალი |
გადატანა/გადარქმევა | სტრუქტურის შეცვლა |
rm -i, rmdir |
დადასტურებით წაშლა, ცარიელი საქაღალდის წაშლა | უსაფრთხოება |
ln, ln -s |
hard / symbolic link | ერთი ფაილი რამდენიმე ადგილას |
stat ფაილი |
inode, უფლებები, დროები | ზუსტი ინფორმაცია |
file ფაილი |
ფაილის ტიპის დადგენა | გაფართოებას არ ეყრდნობა |
find, grep -rn |
ფაილის / ტექსტის ძებნა | ლოგების და კონფიგის დიაგნოსტიკა |
df -h |
დისკის თავისუფალი ადგილი ფაილურ სისტემებზე | "დისკი სავსეა?" |
du -sh საქაღალდე |
საქაღალდის ზომა | რა იკავებს ადგილს |
head, tail -n 20, tail -f |
ფაილის დასაწყისი / ბოლო / ცოცხალი თვალყურის დევნა | ლოგები |
6. პრაქტიკული სავარჯიშოები¶
სავარჯიშო 1: ბმულები.
cd ~/projects/demo
echo "hello" > file.txt
ln file.txt hard.txt
ln -s file.txt soft.txt
ls -li
stat -c '%n inode=%i links=%h' file.txt hard.txt soft.txt
rm file.txt
cat hard.txt
cat soft.txt
ls -l soft.txt
სავარჯიშო 2: შექმენით logs/ საქაღალდე, ჩადეთ მასში a.log, b.log, c.txt და ერთი ბრძანებით დააკოპირეთ მხოლოდ .log ფაილები backup/-ში (cp logs/*.log backup/).
სავარჯიშო 3: იპოვეთ თქვენს home-ში ყველა .sh ფაილი და დათვალეთ find ... | wc -l-ით.
სავარჯიშო 4: დაადგინეთ, რომელი 5 საქაღალდე იკავებს ყველაზე მეტ ადგილს /var-ში (საჭიროა sudo): sudo du -h --max-depth=1 /var 2>/dev/null | sort -rh | head -n 5.
7. მოსალოდნელი შედეგი¶
სავარჯიშო 1 (რეალური გაშვება; inode-ის ნომრები თქვენთან სხვა იქნება):
39846335 -rw-rw-r-- 2 student student 6 Nov 17 12:22 file.txt
39846335 -rw-rw-r-- 2 student student 6 Nov 17 12:22 hard.txt
39846336 lrwxrwxrwx 1 student student 8 Nov 17 12:22 soft.txt -> file.txt
file.txt inode=39846335 links=2
hard.txt inode=39846335 links=2
soft.txt inode=39846336 links=1
file.txt და hard.txt ერთი inode-ია (links=2); soft.txt ცალკე inode-ია. file.txt-ის წაშლის შემდეგ:
hello # cat hard.txt: მონაცემი ცოცხალია
cat: soft.txt: No such file or directory # soft link გატეხილია
lrwxrwxrwx 1 student student 8 ... soft.txt -> file.txt
8. პრობლემების მოგვარება¶
| სიმპტომი | მიზეზი | გამოსწორება |
|---|---|---|
cp: -r not specified; omitting directory |
საქაღალდეს -r სჭირდება |
cp -r ან cp -a |
No space left on device |
დისკი ან inode-ები ამოიწურა | df -h და df -i; du-ით იპოვეთ დიდი საქაღალდეები |
ln: failed to create hard link ... Invalid cross-device link |
hard link სხვა ფაილურ სისტემაზე | გამოიყენეთ ln -s |
ბმული წითლად ჩანს / No such file |
symbolic link გატეხილია | ls -l-ით ნახეთ სამიზნე, აღადგინეთ ორიგინალი |
find: Permission denied |
უფლება არ გაქვთ ზოგ საქაღალდეზე | 2>/dev/null ხმაურის დასამალად ან sudo |
| შაბლონი არ მუშაობს ბრჭყალებში | "*.log" shell-ს არ ფართოვდება |
find -name "*.log" ბრჭყალებს საჭიროებს, cp *.log არა |
9. ცოდნის შემოწმება¶
1. რა მოხდება hard link-ის ორიგინალის წაშლისას?
მონაცემები რჩება, რადგან inode-ს სხვა სახელიც უთითებს. inode წაიშლება მხოლოდ მაშინ, როცა ბოლო სახელიც წაიშლება.
2. რატომ ხდება symbolic link გატეხილი?
ის inode-ს კი არა, გზას ინახავს. თუ სამიზნე ფაილი წაიშალა ან გადაიტანეს, გზა აღარაფერს უთითებს.
3. რით განსხვავდება cp და cp -r?
-r საჭიროა საქაღალდეებისთვის (რეკურსიულად).
4. რა იპოვის find /var/log -type f -size +10M?
/var/log-ში ყველა ჩვეულებრივ ფაილს, რომელიც 10 მეგაბაიტზე დიდია.
5. რატომ შეიძლება df -h თავისუფალ ადგილს აჩვენებდეს, მაგრამ ფაილის შექმნა მაინც ვერ მოხერხდეს?
შესაძლოა ამოიწურა inode-ები: შეამოწმეთ df -i.
10. შეჯამება¶
- ფაილის სახელი inode-ს უთითებს; hard link იგივე inode-ია, symbolic link ცალკე ფაილია, რომელიც გზას ინახავს.
cp,mv,rmძლიერია დაrmშეუქცევადია: ჯერ შეამოწმეთ შაბლონი.findდაgrep -rnგამოიყენეთ ძებნისთვის,dfდაduადგილის დიაგნოსტიკისთვის.
წინა: Linux საფუძვლები · შემდეგი: უფლებები.