თემა: მონაცემთა სიები (List). ოპერაციები სიებზე, მრავალგანზომილებიანი სიები, Tuple მონაცემთა ტიპი¶
1. შესავალი — მონაცემთა სტრუქტურების როლი Python-ში¶
Python გთავაზობს რამდენიმე ძირითადი მონაცემთა ტიპს: რიცხვები, სტრიქონები, ლოგიკური მნიშვნელობები.
მონაცემთა ორგანიზებისთვის კი უმნიშვნელოვანესია კონტეინერები—მათ შორის ყველაზე გამოყენებადი არის სიები (Lists) და ტუფლები (Tuples - წყვილები - კორტეჟი).
-
მონაცემთა სიები (Lists) არის Python-ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ხშირად გამოყენებადი მონაცემთა სტრუქტურა. სიები საშუალებას გვაძლევს შევინახოთ მრავალი მნიშვნელობა ერთ ცვლადში და ეფექტურად ვიმუშაოთ მონაცემთა კოლექციებზე.
-
სიების გამოყენებით შეგვიძლია:
შევინახოთ დაკავშირებული მონაცემები ერთად
ვიმუშაოთ დიდი რაოდენობის ინფორმაციაზე
დავაორგანიზოთ და დავაწესრიგოთ მონაცემები
შევქმნათ უფრო რთული მონაცემთა სტრუქტურები
2. სიები (List)¶
2.1 სიის შექმნა¶
2.2 ელემენტებზე წვდომა¶
3. ძირითადი ოპერაციები სიებზე¶
3.1 ელემენტის დამატება¶
3.2 ელემენტის ამოშლა¶
3.3 სიების დახარისხება¶
4. მრავალგანზომილებიანი სიები¶
5. Tuple მონაცემთა ტიპი¶
6. პრაქტიკული მაგალითები¶
მაგალითი 1 — მომხმარებლიდან მიღებული მონაცემების სიის შექმნა¶
მაგალითი 2 — max/min/average¶
მაგალითი 3 — Matrix ბეჭდვა¶
#1. სიის შექმნა
#1.1 ცარიელი სიის შექმნა
# ცარიელი სიის შექმნა კვადრატული ფრჩხილებით
my_list = []
# ცარიელი სიის შექმნა list() ფუნქციით
my_list2 = list()
print(my_list) # []
print(my_list2) # []
#1.2 მნიშვნელობებით სიის შექმნა
# რიცხვების სია
numbers = [1, 2, 3, 4, 5]
# სტრიქონების სია
fruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი"]
# შერეული ტიპების სია
mixed_list = [1, "ტექსტი", 3.14, True, None]
# სია სიაში (ჩადგმული სია)
nested_list = [1, 2, [3, 4, 5], 6]
print(numbers) # [1, 2, 3, 4, 5]
print(fruits) # ['ვაშლი', 'მსხალი', 'ბანანი', 'ატამი']
print(mixed_list) # [1, 'ტექსტი', 3.14, True, None]
1.3 სიის შექმნა range() ფუნქციით
python# 0-დან 9-მდე რიცხვების სია
numbers = list(range(10))
print(numbers) # [0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]
# 1-დან 10-მდე რიცხვების სია
numbers2 = list(range(1, 11))
print(numbers2) # [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]
# ყოველი მეორე რიცხვი 0-დან 20-მდე
even_numbers = list(range(0, 21, 2))
print(even_numbers) # [0, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20]
2. სიის ელემენტებზე წვდომა (Indexing)
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი", "საზამთრო"]
# პირველი ელემენტი (ინდექსი 0)
print(fruits[0]) # ვაშლი
# მესამე ელემენტი (ინდექსი 2)
print(fruits[2]) # ბანანი
# ბოლო ელემენტი (უარყოფითი ინდექსი)
print(fruits[-1]) # საზამთრო
# ბოლოდან მეორე
print(fruits[-2]) # ატამი
# სიის სიგრძე
print(len(fruits)) # 5
2.1 Slicing (სიის ნაწილის ამოღება)
pythonnumbers = [0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]
# პირველი 3 ელემენტი
print(numbers[0:3]) # [0, 1, 2]
# ინდექსიდან 2 ინდექსამდე 7
print(numbers[2:7]) # [2, 3, 4, 5, 6]
# ინდექსიდან 5 ბოლომდე
print(numbers[5:]) # [5, 6, 7, 8, 9]
# დასაწყისიდან ინდექსამდე 4
print(numbers[:4]) # [0, 1, 2, 3]
# ყოველი მეორე ელემენტი
print(numbers[::2]) # [0, 2, 4, 6, 8]
# სიის შებრუნება
print(numbers[::-1]) # [9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1, 0]
3. ელემენტის დამატება
3.1 append() - ბოლოში დამატება
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი"]
print("თავდაპირველი სია:", fruits)
fruits.append("ბანანი")
print("append-ის შემდეგ:", fruits)
fruits.append("ატამი")
print("კიდევ append:", fruits)
# შედეგი: ['ვაშლი', 'მსხალი', 'ბანანი', 'ატამი']
3.2 insert() - კონკრეტულ ადგილას დამატება
pythonfruits = ["ვაშლი", "ბანანი", "ატამი"]
print("თავდაპირველი:", fruits)
# ინდექსზე 1 ჩასმა
fruits.insert(1, "მსხალი")
print("insert-ის შემდეგ:", fruits)
# შედეგი: ['ვაშლი', 'მსხალი', 'ბანანი', 'ატამი']
# დასაწყისში ჩასმა
fruits.insert(0, "საზამთრო")
print("დასაწყისში:", fruits)
# შედეგი: ['საზამთრო', 'ვაშლი', 'მსხალი', 'ბანანი', 'ატამი']
3.3 extend() - სხვა სიის დამატება
pythonlist1 = [1, 2, 3]
list2 = [4, 5, 6]
print("თავდაპირველი list1:", list1)
list1.extend(list2)
print("extend-ის შემდეგ:", list1)
# შედეგი: [1, 2, 3, 4, 5, 6]
# შედარება: append vs extend
list3 = [1, 2, 3]
list4 = [1, 2, 3]
list3.append([4, 5])
list4.extend([4, 5])
print("append:", list3) # [1, 2, 3, [4, 5]]
print("extend:", list4) # [1, 2, 3, 4, 5]
4. ელემენტის წაშლა/ამოშლა
4.1 remove() - მნიშვნელობით წაშლა
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი", "მსხალი"]
fruits.remove("მსხალი") # პირველი "მსხალი" წაიშლება
print(fruits) # ['ვაშლი', 'ბანანი', 'ატამი', 'მსხალი']
# თუ ელემენტი არ არსებობს, მოხდება შეცდომა
try:
fruits.remove("ყურძენი")
except ValueError:
print("ელემენტი არ მოიძებნა სიაში!")
4.2 pop() - ინდექსით წაშლა და დაბრუნება
pythonnumbers = [10, 20, 30, 40, 50]
# ბოლო ელემენტის ამოშლა
last = numbers.pop()
print("ამოშლილი:", last) # 50
print("დარჩენილი სია:", numbers) # [10, 20, 30, 40]
# კონკრეტული ინდექსის ამოშლა
second = numbers.pop(1)
print("ამოშლილი:", second) # 20
print("დარჩენილი სია:", numbers) # [10, 30, 40]
4.3 del - ელემენტის ან სიის წაშლა
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი", "საზამთრო"]
# კონკრეტული ელემენტის წაშლა
del fruits[2]
print(fruits) # ['ვაშლი', 'მსხალი', 'ატამი', 'საზამთრო']
# რამდენიმე ელემენტის წაშლა (slice)
del fruits[1:3]
print(fruits) # ['ვაშლი', 'საზამთრო']
# მთელი სიის წაშლა
del fruits
# print(fruits) # შეცდომა: ცვლადი აღარ არსებობს
4.4 clear() - სიის გასუფთავება
pythonnumbers = [1, 2, 3, 4, 5]
numbers.clear()
print(numbers) # []
5. სიის დახარისხება (Sorting)
5.1 sort() - სიის დახარისხება (ადგილზე)
python# რიცხვების დახარისხება
numbers = [5, 2, 8, 1, 9, 3]
numbers.sort()
print("ზრდადობით:", numbers) # [1, 2, 3, 5, 8, 9]
numbers.sort(reverse=True)
print("კლებადობით:", numbers) # [9, 8, 5, 3, 2, 1]
# სტრიქონების დახარისხება
fruits = ["ბანანი", "ვაშლი", "მსხალი", "ატამი"]
fruits.sort()
print("ანბანის მიხედვით:", fruits)
# ['ატამი', 'ბანანი', 'ვაშლი', 'მსხალი']
# სიგრძის მიხედვით დახარისხება
words = ["ბანანი", "ვაშლი", "მსხალი", "კივი"]
words.sort(key=len)
print("სიგრძით:", words) # ['კივი', 'ვაშლი', 'ბანანი', 'მსხალი']
5.2 sorted() - ახალი დახარისხებული სიის შექმნა
pythonnumbers = [5, 2, 8, 1, 9, 3]
# ორიგინალი არ იცვლება
sorted_numbers = sorted(numbers)
print("ორიგინალი:", numbers) # [5, 2, 8, 1, 9, 3]
print("დახარისხებული:", sorted_numbers) # [1, 2, 3, 5, 8, 9]
# კლებადობით
sorted_desc = sorted(numbers, reverse=True)
print("კლებადობით:", sorted_desc) # [9, 8, 5, 3, 2, 1]
5.3 reverse() - სიის შებრუნება
pythonnumbers = [1, 2, 3, 4, 5]
numbers.reverse()
print(numbers) # [5, 4, 3, 2, 1]
# ალტერნატივა - slicing
numbers2 = [1, 2, 3, 4, 5]
reversed_numbers = numbers2[::-1]
print(reversed_numbers) # [5, 4, 3, 2, 1]
6. სიაში ძებნა და რაოდენობა
6.1 in ოპერატორი - ელემენტის არსებობის შემოწმება
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი"]
if "ბანანი" in fruits:
print("ბანანი არის სიაში")
if "ყურძენი" not in fruits:
print("ყურძენი არ არის სიაში")
6.2 index() - ელემენტის ინდექსის პოვნა
pythonfruits = ["ვაშლი", "მსხალი", "ბანანი", "ატამი", "მსხალი"]
# პირველი "მსხალი"-ს ინდექსი
position = fruits.index("მსხალი")
print(position) # 1
# დიაპაზონში ძებნა
position2 = fruits.index("მსხალი", 2) # ინდექსიდან 2 დაწყება
print(position2) # 4
# თუ ელემენტი არ არსებობს
try:
position = fruits.index("ყურძენი")
except ValueError:
print("ელემენტი არ მოიძებნა!")
6.3 count() - ელემენტის რაოდენობა
pythonnumbers = [1, 2, 3, 2, 4, 2, 5, 2]
count_2 = numbers.count(2)
print("2-ის რაოდენობა:", count_2) # 4
count_6 = numbers.count(6)
print("6-ის რაოდენობა:", count_6) # 0
7. სიებზე სხვა ოპერაციები
7.1 სიების შეერთება
pythonlist1 = [1, 2, 3]
list2 = [4, 5, 6]
# + ოპერატორით
combined = list1 + list2
print(combined) # [1, 2, 3, 4, 5, 6]
# * ოპერატორით (გამრავლება)
repeated = list1 * 3
print(repeated) # [1, 2, 3, 1, 2, 3, 1, 2, 3]
7.2 სიის კოპირება
pythonoriginal = [1, 2, 3, 4, 5]
# არასწორი - reference კოპირება
copy1 = original
copy1[0] = 999
print("ორიგინალი:", original) # [999, 2, 3, 4, 5] - შეიცვალა!
# სწორი - ახალი სიის შექმნა
original = [1, 2, 3, 4, 5]
copy2 = original.copy()
# ან copy2 = original[:]
copy2[0] = 999
print("ორიგინალი:", original) # [1, 2, 3, 4, 5] - არ შეიცვალა
print("ასლი:", copy2) # [999, 2, 3, 4, 5]
8. მრავალგანზომილებიანი სიები
8.1 ორგანზომილებიანი სია (მატრიცა)
python# 3x3 მატრიცა
matrix = [
[1, 2, 3],
[4, 5, 6],
[7, 8, 9]
]
# ელემენტებზე წვდომა
print(matrix[0][0]) # 1 (პირველი რიგი, პირველი სვეტი)
print(matrix[1][2]) # 6 (მეორე რიგი, მესამე სვეტი)
print(matrix[2][1]) # 8 (მესამე რიგი, მეორე სვეტი)
# რიგების გადარჩევა
print(matrix[0]) # [1, 2, 3] - პირველი რიგი
print(matrix[1]) # [4, 5, 6] - მეორე რიგი
8.2 მატრიცაზე იტერაცია
pythonmatrix = [
[1, 2, 3],
[4, 5, 6],
[7, 8, 9]
]
# ყველა ელემენტის დაბეჭდვა
for row in matrix:
for element in row:
print(element, end=" ")
print() # ახალი ხაზი
# ინდექსებით
for i in range(len(matrix)):
for j in range(len(matrix[i])):
print(f"matrix[{i}][{j}] = {matrix[i][j]}")
8.3 პრაქტიკული მაგალითი - სტუდენტების ქულები
python# სტუდენტების ქულები 3 გამოცდაზე
grades = [
[85, 90, 88], # სტუდენტი 1
[92, 87, 95], # სტუდენტი 2
[78, 85, 80] # სტუდენტი 3
]
# თითოეული სტუდენტის საშუალო ქულა
for i, student_grades in enumerate(grades, 1):
average = sum(student_grades) / len(student_grades)
print(f"სტუდენტი {i}: საშუალო = {average:.2f}")
# თითოეული გამოცდის საშუალო ქულა
for exam in range(3):
exam_total = sum(grades[student][exam] for student in range(3))
average = exam_total / 3
print(f"გამოცდა {exam + 1}: საშუალო = {average:.2f}")
9. Tuple მონაცემთა ტიპი
9.1 Tuple-ის შექმნა
python# Tuple შექმნა ფრჩხილებით
coordinates = (10, 20)
print(coordinates) # (10, 20)
# Tuple ფრჩხილების გარეშე
point = 5, 15
print(point) # (5, 15)
# ერთელემენტიანი tuple (მძიმე აუცილებელია!)
single = (42,)
print(type(single)) # <class 'tuple'>
wrong = (42)
print(type(wrong)) # <class 'int'> - ეს tuple არ არის!
# ცარიელი tuple
empty = ()
print(empty) # ()
9.2 Tuple-ის თვისებები
python# Tuple არის immutable (შეუცვლელი)
coordinates = (10, 20, 30)
print(coordinates[0]) # 10 - წაკითხვა შეიძლება
# coordinates[0] = 100 # TypeError - ცვლილება შეუძლებელია!
# Tuple-ის unpacking
x, y, z = coordinates
print(f"x={x}, y={y}, z={z}") # x=10, y=20, z=30
# მნიშვნელობების გაცვლა
a = 5
b = 10
a, b = b, a
print(f"a={a}, b={b}") # a=10, b=5
9.3 Tuple vs List - როდის რა გამოვიყენოთ
python# List - როცა მონაცემები იცვლება
shopping_list = ["რძე", "პური", "კვერცხი"]
shopping_list.append("კარაქი") # OK
# Tuple - როცა მონაცემები უნდა დარჩეს უცვლელი
coordinates = (40.7128, -74.0060) # ნიუ იორკის კოორდინატები
# coordinates[0] = 0 # შეცდომა - არ უნდა შეიცვალოს!
# Tuple როგორც dictionary-ის key
locations = {
(40.7128, -74.0060): "ნიუ იორკი",
(51.5074, -0.1278): "ლონდონი"
}
print(locations[(40.7128, -74.0060)]) # ნიუ იორკი
9.4 Tuple-ის მეთოდები
pythonnumbers = (1, 2, 3, 2, 4, 2, 5)
# count() - ელემენტის რაოდენობა
print(numbers.count(2)) # 3
# index() - ელემენტის ინდექსი
print(numbers.index(4)) # 4
# len() - სიგრძე
print(len(numbers)) # 7
# min() და max()
print(min(numbers)) # 1
print(max(numbers)) # 5
10. List Comprehension (სიის გენერაცია)
10.1 ძირითადი სინტაქსი
python# ტრადიციული გზა
squares = []
for x in range(1, 11):
squares.append(x ** 2)
print(squares) # [1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100]
# List comprehension
squares = [x ** 2 for x in range(1, 11)]
print(squares) # [1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100]
10.2 პირობით List Comprehension
python# მხოლოდ ლუწი რიცხვები
evens = [x for x in range(20) if x % 2 == 0]
print(evens) # [0, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18]
# დადებითი რიცხვების კვადრატები
numbers = [-5, -2, 0, 3, 7, -1, 9]
positive_squares = [x ** 2 for x in numbers if x > 0]
print(positive_squares) # [9, 49, 81]
# სტრიქონების ფილტრაცია
words = ["ვაშლი", "მსხალი", "კივი", "ბანანი", "ატამი"]
long_words = [word for word in words if len(word) > 4]
print(long_words) # ['მსხალი', 'ბანანი', 'ატამი']
პრაქტიკული ამოცანები¶
ამოცანა 1: საშუალო ქულის გამოთვლა შექმენით პროგრამა, რომელიც:
მიიღებს 5 სტუდენტის ქულებს გამოთვლის თითოეული სტუდენტის საშუალო ქულას დაბეჭდავს მაქსიმალურ და მინიმალურ ქულებს
ამოცანა 2: სიის ფილტრაცია მოცემული რიცხვების სიიდან:
ამოშალეთ ყველა უარყოფითი რიცხვი დაალაგეთ დარჩენილი რიცხვები კლებადობით დაბეჭდეთ შედეგი
ამოცანა 3: სიტყვების სია შექმენით პროგრამა, რომელიც:
მიიღებს მომხმარებლისგან სიტყვებს (შეწყვეტა: "stop") შეინახავს მათ სიაში დაალაგებს ანბანის მიხედვით დაბეჭდავს თითოეული სიტყვის სიგრძეს
ამოცანა 4: დუბლიკატების მოძებნა დაწერეთ ფუნქცია, რომელიც:
მიიღებს რიცხვების სიას იპოვის ყველა დუბლიკატს დააბრუნებს დუბლიკატების სიას (თითოეული ერთხელ)
ამოცანა 5: მატრიცის ტრანსპონირება შექმენით ფუნქცია, რომელიც:
მიიღებს 3x3 მატრიცას შექმნის ტრანსპონირებულ მატრიცას (რიგები და სვეტები გადაიცვლება) დააბრუნებს ახალ მატრიცას
ამოცანა 6: ლოტოს რიცხვები შექმენით პროგრამა, რომელიც:
შექმნის 6 შემთხვევითი რიცხვის სიას (1-დან 49-მდე) დაალაგებს მათ ზრდადობით შეამოწმებს დუბლიკატების არსებობას თუ არის დუბლიკატი, ხელახლა გენერირდება რიცხვები
ამოცანა 7: სტუდენტების რეიტინგი შექმენით პროგრამა, რომელიც:
შეინახავს სტუდენტების სახელებსა და ქულებს tuple-ების სიაში დაალაგებს სტუდენტებს ქულების მიხედვით (კლებადობით) დაბეჭდავს რეიტინგს (ადგილი, სახელი, ქულა)
ამოცანა 8: სიების გაერთიანება დაწერეთ ფუნქცია, რომელიც:
მიიღებს ორ დალაგებულ სიას გააერთიანებს მათ ერთ დალაგებულ სიაში არ გამოიყენოს sort() ან sorted() ფუნქციები
რჩევები და საუკეთესო პრაქტიკა
გამოიყენეთ სწორი სახელები: items, numbers, students - აშკარა და აღწერილობითი
List vs Tuple: გამოიყენეთ tuple უცვლელი მონაცემებისთვის
List Comprehension: მარტივი ოპერაციებისთვის უფრო კომპაქტურია
Slicing: ეფექტური გზა სიების ნაწილების მისაღებად
copy(): ყოველთვის გამოიყენეთ სიის დამოუკიდებელი ასლის შესაქმნელად
in ოპერატორი: სწრაფი გზა ელემენტის არსებობის შესამოწმებლად
# ამოცანა 1: საშუალო ქულის გამოთვლა
scores = []
for i in range(5):
score = float(input(f"მიუთითეთ სტუდენტის {i+1} ქულა: "))
scores.append(score)
average = sum(scores) / len(scores)
max_score = max(scores)
min_score = min(scores)
print(f"საშუალო ქულა: {average}")
print(f"მაქსიმალური ქულა: {max_score}")
print(f"მინიმალური ქულა: {min_score}")
ამოცანა 2: სიის ფილტრაცია
Pythonnumbers = [10, -5, 23, -8, 0, 15, -3, 7]
positive = [x for x in numbers if x >= 0]
positive.sort(reverse=True)
print(positive)
ამოცანა 3: სიტყვების სია
Pythonwords = []
while True:
word = input("შეიყვანეთ სიტყვა (ან 'stop' გასაჩერებლად): ")
if word.lower() == "stop":
break
words.append(word)
words.sort()
print("სიტყვები და მათი სიგრძე:")
for w in words:
print(f"{w} — {len(w)} ასო")
ამოცანა 4: დუბლიკატების მოძებნა
Pythondef find_duplicates(lst):
seen = set()
duplicates = set()
for item in lst:
if item in seen:
duplicates.add(item)
else:
seen.add(item)
return list(duplicates)
# მაგალითი
numbers = [1, 2, 3, 4, 2, 5, 1, 6, 3]
print(find_duplicates(numbers)) # [1, 2, 3]
ამოცანა 5: მატრიცის ტრანსპონირება
Pythondef transpose(matrix):
rows = len(matrix)
cols = len(matrix[0])
transposed = [[0 for _ in range(rows)] for _ in range(cols)]
for i in range(rows):
for j in range(cols):
transposed[j][i] = matrix[i][j]
return transposed
# მაგალითი
mat = [[1, 2, 3],
[4, 5, 6],
[7, 8, 9]]
print(transpose(mat))
# [[1, 4, 7], [2, 5, 8], [3, 6, 9]]
ამოცანა 6: ლოტოს რიცხვები
Pythonimport random
def generate_lotto():
while True:
numbers = random.sample(range(1, 50), 6) # უნიკალური რიცხვები ავტომატურად
numbers.sort()
return numbers
lotto = generate_lotto()
print("ლოტოს რიცხვები:", lotto)
ამოცანა 7: სტუდენტების რეიტინგი
Pythonstudents = [
("ანა", 85),
("გიორგი", 92),
("მარიამ", 78),
("ლუკა", 95),
("თეკლა", 88)
]
# დალაგება ქულების მიხედვით (კლებადი)
sorted_students = sorted(students, key=lambda x: x[1], reverse=True)
print("რეიტინგი:")
for place, (name, score) in enumerate(sorted_students, 1):
print(f"{place}. {name} — {score} ქულა")
ამოცანა 8: სიების გაერთიანება (merge ორი დალაგებული სიის)
Pythondef merge_sorted(list1, list2):
result = []
i = j = 0
while i < len(list1) and j < len(list2):
if list1[i] <= list2[j]:
result.append(list1[i])
i += 1
else:
result.append(list2[j])
j += 1
# დარჩენილი ელემენტების დამატება
result.extend(list1[i:])
result.extend(list2[j:])
return result
# მაგალითი
a = [1, 3, 5, 7, 9]
b = [2, 4, 6, 8, 10]
print(merge_sorted(a, b)) # [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]
ამოცანები¶
შექმენი სია სახელად numbers, რომელიც შეიცავს რიცხვებს 1-დან 10-მდე და დაბეჭდე მისი სიგრძე.
შექმენი სია სახელად colors, რომელიც შეიცავს 3 ფერს, შემდეგ დაამატე მასში ახალი ფერი append მეთოდით და დაბეჭდე განახლებული სია.
შექმენი სია სახელად animals, რომელიც შეიცავს 5 ცხოველის სახელს, შემდეგ ამოიღე მეორე ელემენტი pop მეთოდით და დაბეჭდე დარჩენილი სია.
შექმენი სია სახელად letters, რომელიც შეიცავს ასოებს 'a'-დან 'f'-მდე, შემდეგ გამოიყენე slicing, რომ ამოიღო მეორედან მეოთხე ელემენტამდე და დაბეჭდე შედეგი.
შექმენი მრავალგანზომილებიანი სია სახელად matrix, რომელიც არის 2x3 მატრიცა რიცხვებით (მაგალითად, [[1,2,3],[4,5,6]]), შემდეგ დაბეჭდე მეორე რიგის პირველი ელემენტი.
შექმენი tuple სახელად coordinates, რომელიც შეიცავს ორ რიცხვს (x, y), შემდეგ დაბეჭდე მისი პირველი ელემენტი.
შექმენი tuple სახელად person, რომელიც შეიცავს სახელს, ასაკს და ქალაქს, შემდეგ გამოიყენე unpacking, რომ მიანიჭო ცვლადებს name, age, city და დაბეჭდე ისინი.
შექმენი სია სახელად mixed, რომელიც შეიცავს რიცხვებს და სტრინგებს, შემდეგ გამოიყენე index მეთოდი, რომ იპოვო კონკრეტული ელემენტის პოზიცია და დაბეჭდე იგი.
შექმენი tuple სახელად days, რომელიც შეიცავს კვირის დღეებს, შემდეგ სცადე შეცვლა ერთ-ერთი ელემენტის და დააკომენტარე შეცდომა (იმუტაბილობის დემონსტრაცია).
შექმენი მრავალგანზომილებიანი სია სახელად board, რომელიც წარმოადგენს 3x3 ჭადრაკის დაფას 'X' და 'O' სიმბოლოებით, შემდეგ შეცვალე ერთ-ერთი ელემენტი და დაბეჭდე განახლებული მატრიცა.
ამოხსნები